H Σπιναλόγκα του Τσόκλη στο Μέγαρο

Τόπος της ιστορίας, τόπος αποκλεισμού, στίγματος και θανάτου, ένας σύγχρονος Καιάδας, η Σπιναλόγκα, έγινε και τόπος έμπνευσης για τον Κώστα Τσόκλη, που το περασμένο καλοκαίρι μετέτρεψε ολόκληρο το νησί σε έργο τέχνης με επεμβάσεις και δρώμενα σε συνομιλία με το νησί-μνημείο και τον μισό αιώνα που λειτούργησε ως γκέτο λεπρών.το Μέγαρο Μουσικής θα προβληθεί 30' βίντεο της εικαστικής αυτής παρέμβασης-οδοιπορικού στα 85.000 τ.μ. της Σπιναλόγκας και θα συνοδευτεί από ομιλίες του ίδιου του καλλιτέχνη, των επιμελητών του εγχειρήματος, της Προέδρου του Δ.Σ. του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, Κατερίνας Κοσκινά και του ιστορικού τέχνης, Μπρούνο Κορά(Bruno Cora) καθώς και του συλλέκτη Νίκου Φινοκαλιώτη. Θα συντονίσει η τεχνοκριτικός Έφη Ανδρεάδη και θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.

Ο Κώστας Τσόκλης, με το σύνθετο αυτό πολιτιστικό δρώμενο, μετέτρεψε το νησί σε ένα μεγάλο γλυπτικό έργο με συνεργούς τη μουσική του Νίκου Ξυδάκη, που ακολουθεί τον επισκέπτη σε όλη τη διάρκεια της εικαστικής παρέμβασης, την αρχαιολογία και την τεχνολογία. Είναι μια παρέμβαση συμβολική που τροφοδοτείται από την τραγική ιστορία του τόπου, αλλά ταυτόχρονα και μια πρόταση ενός άλλου τουρισμού, συνδεδεμένου με την ιστορική μνήμη και το δέος για τα δεινά των ανθρώπων.
«Ο Σταυρός, σύμβολο μαρτυρίου, στην είσοδο του νησιού, το μετατρέπει αυτόματα σε μνημείο προσκυνήματος, που παύει να είναι τουριστικός τόπος. Ο επισκέπτης καλείται να επισκεφθεί το νησί με σεβασμό», γράφει ο Τσόκλης στον κατάλογο της ποικιλόμορφης αυτής παρέμβασης.

Τρισδιάστατα έργα ζωγραφικής, επιβλητικές εγκαταστάσεις, κατασκευές μεγάλων διαστάσεων, δρώμενα, αφηγούνται ή παραπέμπουν στη ζωή των απελπισμένων «μιαρών», που μέσα σε άθλιες συνθήκες διαβίωσης κατάφεραν να φτιάξουν μια δική τους ζωή, έγκλειστοι και αποκλεισμένοι από τον έξω κόσμο, που βρισκόταν σε απόσταση 800 μέτρων θάλασσας και τους είχε καταδικάσει σε ζωντανό θάνατο. Ο επισκέπτης ακολουθώντας τη διαδρομή των παρεμβάσεων γίνεται ένας αυτόπτης σχεδόν μάρτυρας της ζωής των λεπρών και οι προβολές που προτείνει με τα έργα του ο Τσόκλης, τον ακολουθούν με την ένταση και τους στοχασμούς που προκαλούν, όταν παίρνει το δρόμο της επιστροφής.

« Ο καλλιτέχνης αφενός μας καλεί να συμμεριστούμε τις συνθήκες διαβίωσης εκείνων που έζησαν αποκλεισμένοι στο νησί αυτό από το 1904 έως το 1957 και αφετέρου μας προσφέρει διέξοδο μέσω της τέχνης. Τρίτος στόχος του είναι η συλλειτουργία τεχνών και επιστήμης και η ουμανιστική συνθεώρηση παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος», σημειώνει η Κατερίνα Κοσκινά στο κείμενό της για την έκθεση.
Τα έργα παραπέμπουν όλα στο θάνατο, αλλά και στην εμπιστοσύνη στη ζωή, αυτών των ανίατων και στην ουσία μελλοθανάτων ανθρώπων, που επέμεναν να ερωτεύονται, να γεννούν παιδιά, να οργανώνουν την καθημερινότητά τους, να διεκδικούν και να βελτιώνουν τη σύντομη ζωή τους.
Το Λεπροκομείο της Σπιναλόγκας άρχισε να λειτουργεί το 1904, στην αρχή ως γκέτο των λεπρών από την Κρήτη και στη συνέχεια και λεπρών από την υπόλοιπη Ελλάδα και από το εξωτερικό. Η ασθένεια δημιουργούσε πανικό στους υγιείς και μετέτρεπε τους ασθενείς σε παρίες, με τη βοήθεια της αμάθειας. Η λέπρα ήταν η νόσος των αμαρτωλών και αν στο σόι κάποιου υπήρχε λεπρός, ήταν όλοι καταδικασμένοι: οι νέοι δεν μπορούσαν να παντρευτούν, μικροί και μεγαλύτεροι ζούσαν αποδιοπομπαίοι, σαν ζωντανοί νεκροί. Οι λεπροί μεταφέρονταν αλυσοδεμένοι στη Σπιναλόγκα, απαγορευόταν να επιστρέψουν στον έξω κόσμο και κατοικούσαν στα σπίτια που είχαν εγκαταλείψει οι μουσουλμάνοι μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών. Με ένα μικρό επίδομα από την πολιτεία αγόραζαν τα αναγκαία τρόφιμα στην υπαίθρια αγορά στο λιμάνι του νησιού. Πολλά από τα παιδιά που γεννήθηκαν από σχέσεις λεπρών ήταν υγιή και ζούσαν στο νησί μαζί με τους γονείς τους μέχρι το 1936, οπότε και μεταφέρθηκαν στην Αθήνα σε ειδικό ίδρυμα. Η Σπιναλόγκα έκλεισε το 1957, όταν τα αντιβιοτικά μπορούσαν πλέον να αντιμετωπίσουν την ασθένεια και όσοι λεπροί είχαν απομείνει, μεταφέρθηκαν στο Νοσοκομείο Λοιμωδών Νόσων της Αγίας Βαρβάρας, στην Αθήνα.

Η σκηνοθέτης Λίλα Κουρκουλάκου, πήγε στη δεκαετία του 50 στο νησί, έζησε με τους στιγματισμένους κατοίκους του για ένα διάστημα και γύρισε την ταινία, «Το Νησί της Σιωπής». Το 1968, ο Γερμανός σκηνοθέτης Βέρνερ Χέρζογκ έκανε μια πειραματική ταινία μικρού μήκους για τον ιτελευταίο κάτοικο της Σπιναλόγκας, τις «Τελευταίες Λέξεις».
 ΝFO:
Πέμπτη 31 Ιανουαρίου 2013
Ώρα έναρξης 7 μμ.
Είσοδος ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας
Η διανομή των δελτίων αρχίζει στις 5.30
Οι γλώσσες της εκδήλωσης
είναι τα ελληνικά και τα ιταλικά με ταυτόχρονη μετάφραση


Πληροφορίες για το κοινό στο τηλέφωνο: 210 72.82.333
και στην ιστοσελίδα του ΜΜΑ: www.megaron.gr
Πηγή: http://www.e-go.gr

Sanatorioproject στο Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών

To Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών υποδέχεται με μεγάλη χαρά στους χώρους του, την εικαστική δράση sanatorioproject.
Πρόκειται για την ολοκλήρωση της εικαστικής δράσης, η οποία ξεκίνησε in situ στο πρώτο Σανατόριο ύψους (1909-1966) στα Χάνια του Πηλίου, που ίδρυσε ο ιατρός Γιώργος Καραμάνης (1873-1964), απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η ιδέα και ο σχεδιασμός του sanatorioproject ανήκει στους εικαστικούς Μαρία Ανδρομάχη Χατζηνικολάου και Νίκο Ποδιά, οι οποίοι, μετά από επιτόπια έρευνα που έκαναν τόσο στο κτήριο, όσο και στα αρχεία μιας ολόκληρης εποχής, προσκάλεσαν και άλλους δεκαοχτώ καλλιτέχνες για να πραγματοποιήσουν έργα στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους του Σανατορίου.
Η συλλογική αυτή βιωματική εμπειρία μεταφέρεται τώρα στο Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου οι καλλιτέχνες επέλεξαν επιστημονικά, καλλιτεχνικά ή ιστορικά τεκμήρια των συλλογών και δημιούργησαν πρωτότυπα έργα ειδικά για το Μουσείο, ολοκληρώνοντας έτσι τον κύκλο της εικαστικής δράσης sanatorioproject.
Ο άμεσος και συχνά ποιητικός διάλογος των έργων των καλλιτεχνών με τα εκθέματα προσκαλεί τον επισκέπτη σε μια πολύπλευρη εμπειρία, η οποία ελπίζουμε να φέρει ξανά στην επιφάνεια την ουσιαστική έννοια της ψυχαγωγίας : «αγωγή της ψυχής».
Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Γεροδήμος Βασίλης, Ζαφειρόπουλος Θοδωρής, Ζαφειρόπουλος Βαγγέλης, Καπέλλος Γιάννης, Λύρα Ελένη, Μαντίκου Λίνα, Μπελημπασάκης Γιάννης, Μπουρίκα Μαρία, Πάσχου Ισιδώρα, Παπαδημητρίου Νίκος, Παπαδοπούλου Γιούλα, Παπαδοπούλου Καλυψώ, Ποδιάς Νίκος, Σταυράκη Μαργαρίτα, Τοπτσίδου Ολυμπία, Χατζηνικολάου Μαρία Ανδρομάχη, Χριστόπουλος Κώστας.
Συμμετέχουν οι: Καγιά Σοφία-μεσόφωνος, Σάλεμ Πέπο-φλάουτο, Καγιά Μαρίνη-ηθοποιός.
Συμμετέχουν οι φορείς: Γενικά Αρχεία του Κράτους- Ν. Μαγνησίας, Ιστορικό Αρχείο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Eπιμέλεια, συντονισμός έκθεσης για το Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών: Ειρήνη Σαββανή, Ιστορικός Τέχνης.
Εγκαίνια : Δευτέρα 1 Οκτωβρίου 2012, ώρα: 20:00
Την ημέρα των εγκαινίων θα πραγματοποιηθεί μουσική performance
Διάρκεια έκθεσης 1 Οκτωβρίου-23 Νοεμβρίου 2012
Ημερίδα:«Τέχνη, Αρχεία και το Σανατόριο του Γ. Καραμάνη», 27 Οκτ. 2012
Συνέντευξη Τύπου: Δευτέρα 1 Οκτωβρίου 12:00-14:00 (στο Μουσείο)

Ώρες λειτουργίας έκθεσης: Δευτέρα-Παρασκευή : 9:30-14.30
Δευτέρα & Παρασκευή 18:00-21:00, Κυριακή 7 Οκτ. & Κυριακή 4 Νοεμ. 11:00-16:00
Ξεναγήσεις για το κοινό: Κυριακή 7 Οκτ. & Κυριακή 4 Νοεμ. 13.00.
Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών,
Θόλου 5, Πλάκα.
Τηλ.: 210 3689502-5
www.history-museum.uoa.gr,
http://www.interel.uoa.gr/dpt-museum.html
Πηγή: http://www.e-go.gr